ჩვენ ხომ აქ ვმდგარვართ.ჩვენ ხომ აქ დიდხანს
(ჩვენ ხომ აქ ზოგჯერ, ჩვენ ხომ აქ ვითომ)
ოდესღაც ვმდგარვართ. თუ ვინმემ გკითხა,
თქვი, რომ ვიდექით ,და თხოვე, თქვითო
ყველასთან, ყველგან, რომ ჩვენ აქ ვმდგარვართ,
რომ ჩვენ აქ დიდხანს, ვითომ და ზოგჯერ
ვმდგარვართ ხეებად, მერე კი გვალვამ
დაგვახმო ანდა, უბრალოდ, მოგვჭრეს.
მაგრამ ჩვენ ვმდგარვართ - აქ, ამ მინდორში
ორი ხე, ერთად. მერე კი მეხი
დაგვეცა ციდან. ან გავითოშეთ
ზამთრის ყინვაში. ან კიდევ ხერხით
მოგვჭრეს და მერე
ღუმელში შეშად
დაგვწვეს და მერე
ზეცაში კვამლად
ავედინეთ და
იქ კიდევ ყვავმა
ჩაგვისუნთქა და
ნისკარტზე შერჩა
სიმლაშე ჩვენი სიყვარულის...იგრძნო იმწამსვე,
როგორ ჩაუწვა ხორხი ჩვენი სიტყვების ჭვარტლმა,
და დაიჩხავლა, და დაეშვა ქვემოთ, მიწაზე,
და როცა ხალხი დაინახა, უმატა ჭარტალს:
"ესენი იდგნენ, ორი ხე, ერთად,
ესენი მოჭრეს, ერთად, ორი ხე,
ესენი დაწვეს. და ახლა ყელთან
აღმენიშება მსუბუქი ჩხვლეტა
ამათი ჭვარტლის ყლაპვისაგან. და მსურს მოგიყვეთ
იმის შესახებ, თუ რად იქცნენ მას მერე, როცა
მოჭრეს და დაწვეს (სხვათაშორის, ორივე ლოცვავს
იმ დღეს, როდესაც მოჭრეს, დაწვეს) ისინი ახლა
აქვე ცხოვრობენ, თქვენს ქალაქში, თქვენსავით ხალხად
იწოდებიან; და თქვენსავით ისწავლეს კოცნაც,
საჭმლის კეთებაც, ფულის დათვლაც, ბუზების ხოცვაც,
ხოლო მე, ყვავი, ვიწოდები აწ უკვე ლექსად
და ყველას, თუკი მოისურვებთ, ჩემს ფრთებზე შეგსვამთ -
გადავევლებით მრავალ ქალაქს, მდინარეს, ფერდობს,
ბოლოს მიგაფრენთ იმ მინდორთან, სადაც თქვენ ერთ დროს
(სადაც თქვენ დიდხანს, სადაც ვითომ, და სადაც ზოგჯერ)
ორ-ორ ხეობით იდექით და, მერე კი, მოგჭრეს
ზ. რატიანი
December 28, 2009
December 11, 2009
* * *
მე შენს ხელებში
უკეთესად
ვფიქრობდი მუდამ
და იმოსებოდა ჩემი თვალები გასაოცარი
და შიშის დამთრგუნავი სურვილებით
და კედლები ხდებოდნენ გამჭვირვალენი
და სხეულები უსაფრთხონი
და შენს ხელებში
უკეთესად
ვფიქრობდი მუდამ
და იღვიძებდნენ ჩემში მოგონებები
დიდი ხნის წინ თავსგადამხდარ შემოდგომების
და მეძახდნენ მე ამ შემოდგომებიდან
ყვითელნიღაბაფარებული ფოთლები
და მიმტკიცებენ
რომ შენს ხელებში
უკეთესად
ვფიქრობდი მუდამ
მაგრამ მამწარებდა მე ყოველთვის ამის გახსენება
რომ მზეს არავინ აღარ მისდევს რადგან იმედი
უკან გაიხმო იმავე მზემ
დიდი ხანია.
გამომეღვიძა. ქალაქს ერქვა ისევ ქალაქი.
გამგრძელებია შენთან სტუმრობა.
ჩემი ლოგინი, რა თქმა უნდა არ ავალაგე,
რომ მერე შენი საყვედური მომენათლა ახალ ხუმრობად.
მე გამოვეწყე როგორც წესია და დავაკვირდი სარკეში კბილებს,
მერე კი კარი გამოვაღე, კიბეს ჩავყევი;
რა გამომილევს ისეთ ადგილებს, რომ მე ერთხელაც არ გამეკრას ჩემი ღიმილის თუნდაც ნახევი.
ის ალბათ უკვე ბრაზით ალაგებს ჩემს ნასრეს საწოლს;
ჯერ ადრე არის, ქალაქი ამთქნარებს,
ვიცი, მზე ამოვა და ღამის ნაწოვ
ჰაერს სინათლით გადაამტკნარებს!
დილით კარგია სულელური წარმოსახვები:
სიკვდილს, რომელსაც ჩემივე ფეხით მე არასდროს არ ვეახლები,
შესწევს უნარი _ ისეთი რამ შემომთავაზოს,
რომ აქ დაყრილი ნაგვის მიმართაც უკიდეგანო ვნებით ამავსოს. . .
მზე კი არ ტოვებს თავის იარუსს.
რატომ ჰკიდია მუდამ ცაზე, როგორც ნახატი?!
ჩამოეთრიოს, ამ ქუჩაზეც ცოტა იაროს
და მერე როგორ ინათებდა იმასაც ვნახავდი!
რა გაეწყობა, ციდან თურმე არავინ ჩამოდის.
სამაგიეროდ, აქვე ბაღში სულმოუთქმელად
მე მელოდება უნაზესი მერი ჩავორტი:
მე მივალ მასთან, ვთხოვ, არ მიმიღოს
ჩუმი დაცინვით და ირონიით,
მე მივალ მასთან და შევპირდები,
რომ არ დავკარგავ ბაირონივით. . .
მე შემოგხედავ, და შენც მაშინვე
მიბრძანებ, შენი სივრცე დავტოვო.
ის, ვინც არ მიყვარს,
ვისი დაკარგვაც სულ არ მაშინებს,
ვერ გამიგია, რატომ მბატონობს?!
მე ხომ მგზავრი ვარ,
ჭუჭყიანი, დაღლილი მგზავრი,
დასასვენებლად მოვედი და არც კი გრცხვენია _
ისე მექცევი ფეხით მავალს, როგორც ცხენიანს,
და ისევ სადღაც შორეთში მგზავნი. . .
ჩემმა თვალებმა მოასწრეს და უკვე იხილეს:
შმაგი ულაყი _ თეთრ ფაშატზე “ამხედრებული” _
გაუმაძღარი ვნებისაგან როგორ ჭიხვინებს! . .
ვიცი ამ სახლში ცხოვრობს ქალი და ის მარტოა,
ვგრძნობ, რომ ავიდე, “ხელცარიელს” არ გამომიშვებს,
მაგრამ ეს ქალი ალბათ უფრო საიმათოა,
ვინც ჩემნაირებს იძახიან ნიჭიერ გიჟებს.
მიკვირს, რომ ღამით ეს ქალაქი არ ააფეთქეს. . .
სწრაფად მივდივარ და ვეხლები მდუღარ საფეთქლებს,
უძილობით და ბოღმით დაბერილთ;
წუხელის, ღამით, მომკვდარა ძაღლი, სხვა არაფერი. . .
ქუჩას, რომელზეც მივაბიჯებ, სულ არ აქებენ,
ასეთ ადგილებს ეტანებიან
ათასი ჯურის მკვლელები და მანიაკები.
აქ სიარული, თან ასეY დროს, ყველას აშინებს.
ცხრა წლის გოგონა სამი დღის წინ სწორედ რომ
ბეწვზე გადაარჩინეს.
ვერ დამმალავენ ვერც ფოთლები და ვერც კედლები _
ჩემი თვალები არის ჩემი ორი ფუღურო,
მე მხოლოდ მათში შევიკეტები,
რომ აღარაფრის არ მეშინოდეს და სხეულების მიმოქცევას
მშვიდად ვუყურო.
რაღაცა მინდა გავიხსენო _ მე ვიძაბები:
ამ მაწანწალა ძაღლების დასთან
მაერთიანებს უხილავი, მკვრივი ძაფები:
მე, მართალია, ორ ფეხზე ვდგავარ
და როცა მინდა წელშიც ვიშლები,
მაგრამ ამ ძაღლებს, რომლებიც დღისით
მუდამ არიან თითქმის მშიშრები,
რა ემართებათ, როცა ღამდება
ან რა იდუმალ ძალას იღებენ,
რომ მთელი ღამე, გათენებამდის,
ხმის ჩახლეჩამდე უაზროდ ყეფენ?
არც ერთი სიტყვა სიყვარულზე! საკმარისია!
ყველამ ისედაც მშვენივრად იცის;
ჩემი ფიქრები მასზე ხელს არ გაისვრიან,
გაგონებაც კი არ მინდა მისი!
როდესაც მზერა რამე საგანს ჩაეჭიდება _
ეს ჯერ არ ნიშნავს, რომ არსებობ, რომ იყურები,
რა გაეწყობა, მაინც ასე ხშირად გვჭირდება
სხვისთვის მტკიცება საკუთარი უბედურების. . .
მე ვინ ვარ, მაგრამ, ხდება ხოლმე, მეც გავჩერდები
და ცას ავხედავ, ჩემი სახე რომ არ გამორჩეს
უფალს, რომელიც ზის და ჭედავს თავდაჯერებით
კაცობრიობის ახალ ნაოჭებს. . .
ღმერთმა სისწრაფე რომ დამაკლო, ამ დანაზოგით
დააჯილდოვა ზღვის ქარები და ღამურები.
რაღაცა იწვის ჩვენში მუდამ და ვიტანჯებით,
რადგან არა გვაქვს საკვამურები,
დაგმანულია ჩვენი ფანჯრებიც.
ისევ მივედი ძვლებგაყინულ, მძინარე ხიდთან
და მახსენდება, დიდი ხნის წინ აქ რომ ვიყავი,
მახსოვს რა რიდით მომესალმა ბებერი ყვავი,
თავი დამიკრა, გზა განაგრძო და ახითხითდა. . .
შენ გათენებავ, რომ დარაჯობ ტოტებს გადამხმარს,
ღამევ _ რომელიც ამ ქუჩაზე ჩამოიფერფლე,
მე გეკითხებით: ასე დიდხანს, ასე მხარდამხარ,
ორივემ ერთად, ერთ მიწაზე, როგორ იმეფეთ?
მზის ამოსვლამდე დარჩა ზუსტად . . . იმის გამხელა,
რომ წუხელ ძლიერ შემაწუხეს ღამის პეპლებმა,
არ გასჭრა მათზე დამუქრებამ, ჩემმა სახელმა,
და ამოვხოცე _ იქცნენ თავის თავის ემბლემად!
გადარჩებოდნენ, ღამის შუქი რომ არ აგვენთო,
მაგრამ ჩვენ გაზეთს ვკითხულობდით სწორედ საჩემოს _
მეოთხე გვერდზე აცხადებდა # სააგენტო:
“მოგზაურობა საკუთარი სულის გარშემო!”
როცა ქუჩაში არ ხარ და ქუჩას გაჰყურებ,
რაღაც მაგია ეუფლება დამშეულ მზერას
და ხედავ იმას,
რის დანახვაც დაიმსახურე,
და კვლავ გინდება დაუწერელ სიტყვების წერა.
მე ვხედავ: ქუჩამ დაივიწყა თავის გიჟები,
ისევე, როგორც მე არ მახსოვს ჩემი ბავშვობა.
წარმოვიდგინე ჩემი თავი ქარის ნაშობად
და ცხელი მზერით უცხო სხეულს ვეპატიჟები.
რატომ მიჩნდება გრძნობა, თითქოს იმ მოსახვევში,
რომლის ნაგვიან კუთხესთანაც
ეს გზა გამიყვანს,
ვიღაც დამხვდება,
ან გამაწნის სილას სახეში,
ან გამიღიმებს, ხელს მომხვევს და სადმე წამიყვანს.
გამოვუგონებ საკუთარ თავს კიდევ ერთ ნიღაბს,
თითქოს არ მყოფნის ძველი როლი და ძველი მითი:
მომბეზრდა თავი,
შემაწუხა და აღარ მიყვარს _
შეღავათიან ფასებში ვყიდი:
ის ჯანმრთელია, თუმცა არის ცოტა ყვითელიც,
მაგრამ სიყვითლე მის ღირსებებს ფასს ვერ დააკლებს,
მუშტრის გულისკენ უხიფათო ბილიკს გააკვლევს,
რადგან ვაჭარიც მეგახლავართ,
მე ვარ მყიდველიც!
მე მივაბიჯებ მოწყენილი, წელში მოხრილი,
და უიმედოდ გადავხედავ ჩემს თავს ზევიდან _
ის ისე არის ნაგვემი და მხრებჩამოყრილი,
როგორც ქალაქი უკანასკნელ შემოსევიდან.
დღე _ დღე არ არის, სანამ ცაზე მზე არ ამოვა,
არც ღამე ჰქვია _ უფრო დღეა ღამის საცვლებით. . .
აღმოსავლეთი ემსგავსება მდუღარ სამოვარს
და ცასაც შუბლი დაჰფარვია ოფლის მარცვლებით.
სიჩუმე მშვიდად გაწოლილა
გაკრულ ნაწერში
(მე ამ სიჩუმეს შევყურებ და ხელით ვეხები),
ისე ნებივრობს, როგორც დენდი რბილ სავარძელში
და მაგიდაზე ულაგია თითქოს ფეხები. . .
მზე ამოვიდა, მზე, რომელიც ჩემშივე სახლობს,
მზე არა სადღაც მეცხრე ცაზე, არამედ გულთან!
და მე მოვდივარ შენს ხელებთან, რადგანაც მახსოვს,
რომ შენს ხელებში
უკეთესად
ვფიქრობდი მუდამ!
ზვიად რატიანი
მე შენს ხელებში
უკეთესად
ვფიქრობდი მუდამ
და იმოსებოდა ჩემი თვალები გასაოცარი
და შიშის დამთრგუნავი სურვილებით
და კედლები ხდებოდნენ გამჭვირვალენი
და სხეულები უსაფრთხონი
და შენს ხელებში
უკეთესად
ვფიქრობდი მუდამ
და იღვიძებდნენ ჩემში მოგონებები
დიდი ხნის წინ თავსგადამხდარ შემოდგომების
და მეძახდნენ მე ამ შემოდგომებიდან
ყვითელნიღაბაფარებული ფოთლები
და მიმტკიცებენ
რომ შენს ხელებში
უკეთესად
ვფიქრობდი მუდამ
მაგრამ მამწარებდა მე ყოველთვის ამის გახსენება
რომ მზეს არავინ აღარ მისდევს რადგან იმედი
უკან გაიხმო იმავე მზემ
დიდი ხანია.
გამომეღვიძა. ქალაქს ერქვა ისევ ქალაქი.
გამგრძელებია შენთან სტუმრობა.
ჩემი ლოგინი, რა თქმა უნდა არ ავალაგე,
რომ მერე შენი საყვედური მომენათლა ახალ ხუმრობად.
მე გამოვეწყე როგორც წესია და დავაკვირდი სარკეში კბილებს,
მერე კი კარი გამოვაღე, კიბეს ჩავყევი;
რა გამომილევს ისეთ ადგილებს, რომ მე ერთხელაც არ გამეკრას ჩემი ღიმილის თუნდაც ნახევი.
ის ალბათ უკვე ბრაზით ალაგებს ჩემს ნასრეს საწოლს;
ჯერ ადრე არის, ქალაქი ამთქნარებს,
ვიცი, მზე ამოვა და ღამის ნაწოვ
ჰაერს სინათლით გადაამტკნარებს!
დილით კარგია სულელური წარმოსახვები:
სიკვდილს, რომელსაც ჩემივე ფეხით მე არასდროს არ ვეახლები,
შესწევს უნარი _ ისეთი რამ შემომთავაზოს,
რომ აქ დაყრილი ნაგვის მიმართაც უკიდეგანო ვნებით ამავსოს. . .
მზე კი არ ტოვებს თავის იარუსს.
რატომ ჰკიდია მუდამ ცაზე, როგორც ნახატი?!
ჩამოეთრიოს, ამ ქუჩაზეც ცოტა იაროს
და მერე როგორ ინათებდა იმასაც ვნახავდი!
რა გაეწყობა, ციდან თურმე არავინ ჩამოდის.
სამაგიეროდ, აქვე ბაღში სულმოუთქმელად
მე მელოდება უნაზესი მერი ჩავორტი:
მე მივალ მასთან, ვთხოვ, არ მიმიღოს
ჩუმი დაცინვით და ირონიით,
მე მივალ მასთან და შევპირდები,
რომ არ დავკარგავ ბაირონივით. . .
მე შემოგხედავ, და შენც მაშინვე
მიბრძანებ, შენი სივრცე დავტოვო.
ის, ვინც არ მიყვარს,
ვისი დაკარგვაც სულ არ მაშინებს,
ვერ გამიგია, რატომ მბატონობს?!
მე ხომ მგზავრი ვარ,
ჭუჭყიანი, დაღლილი მგზავრი,
დასასვენებლად მოვედი და არც კი გრცხვენია _
ისე მექცევი ფეხით მავალს, როგორც ცხენიანს,
და ისევ სადღაც შორეთში მგზავნი. . .
ჩემმა თვალებმა მოასწრეს და უკვე იხილეს:
შმაგი ულაყი _ თეთრ ფაშატზე “ამხედრებული” _
გაუმაძღარი ვნებისაგან როგორ ჭიხვინებს! . .
ვიცი ამ სახლში ცხოვრობს ქალი და ის მარტოა,
ვგრძნობ, რომ ავიდე, “ხელცარიელს” არ გამომიშვებს,
მაგრამ ეს ქალი ალბათ უფრო საიმათოა,
ვინც ჩემნაირებს იძახიან ნიჭიერ გიჟებს.
მიკვირს, რომ ღამით ეს ქალაქი არ ააფეთქეს. . .
სწრაფად მივდივარ და ვეხლები მდუღარ საფეთქლებს,
უძილობით და ბოღმით დაბერილთ;
წუხელის, ღამით, მომკვდარა ძაღლი, სხვა არაფერი. . .
ქუჩას, რომელზეც მივაბიჯებ, სულ არ აქებენ,
ასეთ ადგილებს ეტანებიან
ათასი ჯურის მკვლელები და მანიაკები.
აქ სიარული, თან ასეY დროს, ყველას აშინებს.
ცხრა წლის გოგონა სამი დღის წინ სწორედ რომ
ბეწვზე გადაარჩინეს.
ვერ დამმალავენ ვერც ფოთლები და ვერც კედლები _
ჩემი თვალები არის ჩემი ორი ფუღურო,
მე მხოლოდ მათში შევიკეტები,
რომ აღარაფრის არ მეშინოდეს და სხეულების მიმოქცევას
მშვიდად ვუყურო.
რაღაცა მინდა გავიხსენო _ მე ვიძაბები:
ამ მაწანწალა ძაღლების დასთან
მაერთიანებს უხილავი, მკვრივი ძაფები:
მე, მართალია, ორ ფეხზე ვდგავარ
და როცა მინდა წელშიც ვიშლები,
მაგრამ ამ ძაღლებს, რომლებიც დღისით
მუდამ არიან თითქმის მშიშრები,
რა ემართებათ, როცა ღამდება
ან რა იდუმალ ძალას იღებენ,
რომ მთელი ღამე, გათენებამდის,
ხმის ჩახლეჩამდე უაზროდ ყეფენ?
არც ერთი სიტყვა სიყვარულზე! საკმარისია!
ყველამ ისედაც მშვენივრად იცის;
ჩემი ფიქრები მასზე ხელს არ გაისვრიან,
გაგონებაც კი არ მინდა მისი!
როდესაც მზერა რამე საგანს ჩაეჭიდება _
ეს ჯერ არ ნიშნავს, რომ არსებობ, რომ იყურები,
რა გაეწყობა, მაინც ასე ხშირად გვჭირდება
სხვისთვის მტკიცება საკუთარი უბედურების. . .
მე ვინ ვარ, მაგრამ, ხდება ხოლმე, მეც გავჩერდები
და ცას ავხედავ, ჩემი სახე რომ არ გამორჩეს
უფალს, რომელიც ზის და ჭედავს თავდაჯერებით
კაცობრიობის ახალ ნაოჭებს. . .
ღმერთმა სისწრაფე რომ დამაკლო, ამ დანაზოგით
დააჯილდოვა ზღვის ქარები და ღამურები.
რაღაცა იწვის ჩვენში მუდამ და ვიტანჯებით,
რადგან არა გვაქვს საკვამურები,
დაგმანულია ჩვენი ფანჯრებიც.
ისევ მივედი ძვლებგაყინულ, მძინარე ხიდთან
და მახსენდება, დიდი ხნის წინ აქ რომ ვიყავი,
მახსოვს რა რიდით მომესალმა ბებერი ყვავი,
თავი დამიკრა, გზა განაგრძო და ახითხითდა. . .
შენ გათენებავ, რომ დარაჯობ ტოტებს გადამხმარს,
ღამევ _ რომელიც ამ ქუჩაზე ჩამოიფერფლე,
მე გეკითხებით: ასე დიდხანს, ასე მხარდამხარ,
ორივემ ერთად, ერთ მიწაზე, როგორ იმეფეთ?
მზის ამოსვლამდე დარჩა ზუსტად . . . იმის გამხელა,
რომ წუხელ ძლიერ შემაწუხეს ღამის პეპლებმა,
არ გასჭრა მათზე დამუქრებამ, ჩემმა სახელმა,
და ამოვხოცე _ იქცნენ თავის თავის ემბლემად!
გადარჩებოდნენ, ღამის შუქი რომ არ აგვენთო,
მაგრამ ჩვენ გაზეთს ვკითხულობდით სწორედ საჩემოს _
მეოთხე გვერდზე აცხადებდა # სააგენტო:
“მოგზაურობა საკუთარი სულის გარშემო!”
როცა ქუჩაში არ ხარ და ქუჩას გაჰყურებ,
რაღაც მაგია ეუფლება დამშეულ მზერას
და ხედავ იმას,
რის დანახვაც დაიმსახურე,
და კვლავ გინდება დაუწერელ სიტყვების წერა.
მე ვხედავ: ქუჩამ დაივიწყა თავის გიჟები,
ისევე, როგორც მე არ მახსოვს ჩემი ბავშვობა.
წარმოვიდგინე ჩემი თავი ქარის ნაშობად
და ცხელი მზერით უცხო სხეულს ვეპატიჟები.
რატომ მიჩნდება გრძნობა, თითქოს იმ მოსახვევში,
რომლის ნაგვიან კუთხესთანაც
ეს გზა გამიყვანს,
ვიღაც დამხვდება,
ან გამაწნის სილას სახეში,
ან გამიღიმებს, ხელს მომხვევს და სადმე წამიყვანს.
გამოვუგონებ საკუთარ თავს კიდევ ერთ ნიღაბს,
თითქოს არ მყოფნის ძველი როლი და ძველი მითი:
მომბეზრდა თავი,
შემაწუხა და აღარ მიყვარს _
შეღავათიან ფასებში ვყიდი:
ის ჯანმრთელია, თუმცა არის ცოტა ყვითელიც,
მაგრამ სიყვითლე მის ღირსებებს ფასს ვერ დააკლებს,
მუშტრის გულისკენ უხიფათო ბილიკს გააკვლევს,
რადგან ვაჭარიც მეგახლავართ,
მე ვარ მყიდველიც!
მე მივაბიჯებ მოწყენილი, წელში მოხრილი,
და უიმედოდ გადავხედავ ჩემს თავს ზევიდან _
ის ისე არის ნაგვემი და მხრებჩამოყრილი,
როგორც ქალაქი უკანასკნელ შემოსევიდან.
დღე _ დღე არ არის, სანამ ცაზე მზე არ ამოვა,
არც ღამე ჰქვია _ უფრო დღეა ღამის საცვლებით. . .
აღმოსავლეთი ემსგავსება მდუღარ სამოვარს
და ცასაც შუბლი დაჰფარვია ოფლის მარცვლებით.
სიჩუმე მშვიდად გაწოლილა
გაკრულ ნაწერში
(მე ამ სიჩუმეს შევყურებ და ხელით ვეხები),
ისე ნებივრობს, როგორც დენდი რბილ სავარძელში
და მაგიდაზე ულაგია თითქოს ფეხები. . .
მზე ამოვიდა, მზე, რომელიც ჩემშივე სახლობს,
მზე არა სადღაც მეცხრე ცაზე, არამედ გულთან!
და მე მოვდივარ შენს ხელებთან, რადგანაც მახსოვს,
რომ შენს ხელებში
უკეთესად
ვფიქრობდი მუდამ!
ზვიად რატიანი
ზამთრის სიმღერა
როდესაც მცივა, მე ვიზრდები, ვხდები უსასრულო
და თვლა აღარა აქვს ჩემს ხელებს, ჩემს მუხლებს, ჩემს თვალებს
და ვასრულებ მოძრაობებს, რომლებიც არც კი დასიზმრებია სხეულს.
როდესაც მცია, ბრმავდება სამყარო
და შემიძლია უტიფრად მივაჩერდე დავსებულ თვალებში,
ჩემი ხელები კი იზრდებიან,
სცივათ და იზრდებიან,
იტოტებიან, როგორც ქუჩები,
ედებიან მთელ ქალაქს, მთელ სამშობლოს, მთელ დედამიწას
და თოვს.
როდესაც მცივა, მე შევრბივარ პირველივე სასადილოში,
სადაც შენ მიცდიდი მუდამ, როცა მე მციოდა,
და მუდამ იყავი ისეთი, როგორიც უნდა იყოს ქალი, როცა მე მცივა,
და მერე ვსვამდით ჩაის, ვთბებოდით,
დაორთქლილი მინებიდან მოჩანდა ქუჩა, რომელსაც სციოდა
და ტანზე ეყარა ავტო-ბუსუსები.
შენ ზოგჯერ გრძნობდი, რომ მე ვიტანჯები,
რომ ჩემი ხელები იზრდებიან, იტოტებიან, ედებიან მთელ დედამიწას,
რომ თვლა აღარა აქვს ჩემს თვალებს, ჩემს მუხლებს,
და მეუბნებოდი: ნუ ღელავ, დაწყნარდი,
ჩვენ შეგვიძლია გაბედულად ვილაპარაკოთ,
თამამად დავდოთ პირობები, ბოდიშები ადვილად ვიხადოთ,
რადგან, სულერთია, უხერხული პაუზები თქმისთანავე ააშრობენ თვითეულ სიტყვას,
კვალსაც არ დატოვებენ ჩვენი ნათქვამიდან
და შეგვიძლია გაბედულად ვილაპარაკოთ.
კარგად ვარ – გეუბნებოდი მე, და ჩემი მოცახცახე მუხლები
აზანზარებდნენ კლდეებს, ნაგებობებს.
მესმის – მპასუხობდი, და ჩემს ათრთოლებულ ხელებზე
თავს ვეღარ იმაგრებდნენ მანქანები, მოქალაქენი.
იშმუშნებოდნენ თბილ საბნებში გახვეული ქალიშვილები.
გარდაცვლილები ხელს იღებდნენ ცხოვრებაში დაბრუნების ფუჭ ოცნებაზე.
ჩვენ ახლაც აქ ვართ,
სასადილოს გრილ კუთხეში მიყუჟულები,
ერთი ჭიქიდან ვწრუპავთ ჩაის, თანდათან ვთბებით,
უხერხული პაუზები იწელებიან,
კიდევ ცოტაც და: ვეღარ გაწვდება იმათ სიგრძეს ჩვენი პირის ჭრილის ზომები -
რომ ღიმილები გადავაფაროთ.
როდესაც მცივა, მე ბევრად მეტს ვლაპარაკობ, ვიდრე შენ გესმის.
მე მინდა, ვცდილობ, მეტი სიტყვა შემოგაწიო,
რათა შენ, როგორც ბავშვობაში, იატაკზე დაჯდე,
სხვა ყველაფერი დაივიწყო
და ჩემი სიტყვებით სახლი ააშენო,
რომელსაც, თუ მოგინდა, თვითონვე დაანგრევ;
რათა შენ, როგორც დიდობაში, ჩემი სიტყვები თაროებზე ჩამოალაგო,
სერვანდების ვიტრინებში გამოფინო,
კედლებზე დაკიდო;
რათა შენ, როგორც სიბერეში, ჩემი სიტყვები ექიმთან წაიღო
და დამშვიდდე, როცა ანალიზის პასუხი გამცნობს,
რომ ამ სიტყვებზე, მართალია, ერთი-ორგან აღინიშნა ნაკბილარები,
მაგრამ ისინი კიდევ დიდხანს გაცოცხლებენო;
რათა შენ, როგორც სიკვდილში, მთელ სამყაროს მიაწერო ჩემი სიტყვები.
როდესაც მცივა, მრავლდებიან ჩემი გულები,
ჩემი სიზმრებით იბერება ყველა ბალიში,
ყველა პოეტი ჩემს ლექსებს დასდევს -
ვინ – პეპლის საჭერით, ვინ – შურდულით, ვინ კიდევ – თოფით,
და ეს არავის უნნაურად არ ეჩვენება,
რადგან არ სმენიათ არცერთი მკვდრისაგან,
სხვის საფლავში ჩამასვენესო.
როდესაც მცივა, ზამთარია.
ან გვიანი შემოდგომა.
ან სიყვარული.
როგორც ტოტები ფოთლებისაგან, ჩემი სიტყვები გრძნობებისგან იძარცვებიან
და ჩვენ ერთმანეთს უხერხული პაუზებით ვესაუბრებით,
და შენც ყოველთვის ისეთი ხარ, როგორც ყოველთვის:
ჩემი მომლოდინე
გრილ სასადილოში,
სადაც მე და შენ აღარ დავდივართ,
სადაც ძვირფასმა რესტორანმა დაიდო ბინა,
სადაც აღარ სვამენ ჩაის.
როდესაც მცივა, მე შენ მყავხარ; და ასე იქნება მუდამ,
ვიდრე ზამთრობით ბეღურები თბილ ქვეყნებში გადაფრენას დაისწავლიან.
ზ.რატიანი
როდესაც მცივა, მე ვიზრდები, ვხდები უსასრულო
და თვლა აღარა აქვს ჩემს ხელებს, ჩემს მუხლებს, ჩემს თვალებს
და ვასრულებ მოძრაობებს, რომლებიც არც კი დასიზმრებია სხეულს.
როდესაც მცია, ბრმავდება სამყარო
და შემიძლია უტიფრად მივაჩერდე დავსებულ თვალებში,
ჩემი ხელები კი იზრდებიან,
სცივათ და იზრდებიან,
იტოტებიან, როგორც ქუჩები,
ედებიან მთელ ქალაქს, მთელ სამშობლოს, მთელ დედამიწას
და თოვს.
როდესაც მცივა, მე შევრბივარ პირველივე სასადილოში,
სადაც შენ მიცდიდი მუდამ, როცა მე მციოდა,
და მუდამ იყავი ისეთი, როგორიც უნდა იყოს ქალი, როცა მე მცივა,
და მერე ვსვამდით ჩაის, ვთბებოდით,
დაორთქლილი მინებიდან მოჩანდა ქუჩა, რომელსაც სციოდა
და ტანზე ეყარა ავტო-ბუსუსები.
შენ ზოგჯერ გრძნობდი, რომ მე ვიტანჯები,
რომ ჩემი ხელები იზრდებიან, იტოტებიან, ედებიან მთელ დედამიწას,
რომ თვლა აღარა აქვს ჩემს თვალებს, ჩემს მუხლებს,
და მეუბნებოდი: ნუ ღელავ, დაწყნარდი,
ჩვენ შეგვიძლია გაბედულად ვილაპარაკოთ,
თამამად დავდოთ პირობები, ბოდიშები ადვილად ვიხადოთ,
რადგან, სულერთია, უხერხული პაუზები თქმისთანავე ააშრობენ თვითეულ სიტყვას,
კვალსაც არ დატოვებენ ჩვენი ნათქვამიდან
და შეგვიძლია გაბედულად ვილაპარაკოთ.
კარგად ვარ – გეუბნებოდი მე, და ჩემი მოცახცახე მუხლები
აზანზარებდნენ კლდეებს, ნაგებობებს.
მესმის – მპასუხობდი, და ჩემს ათრთოლებულ ხელებზე
თავს ვეღარ იმაგრებდნენ მანქანები, მოქალაქენი.
იშმუშნებოდნენ თბილ საბნებში გახვეული ქალიშვილები.
გარდაცვლილები ხელს იღებდნენ ცხოვრებაში დაბრუნების ფუჭ ოცნებაზე.
ჩვენ ახლაც აქ ვართ,
სასადილოს გრილ კუთხეში მიყუჟულები,
ერთი ჭიქიდან ვწრუპავთ ჩაის, თანდათან ვთბებით,
უხერხული პაუზები იწელებიან,
კიდევ ცოტაც და: ვეღარ გაწვდება იმათ სიგრძეს ჩვენი პირის ჭრილის ზომები -
რომ ღიმილები გადავაფაროთ.
როდესაც მცივა, მე ბევრად მეტს ვლაპარაკობ, ვიდრე შენ გესმის.
მე მინდა, ვცდილობ, მეტი სიტყვა შემოგაწიო,
რათა შენ, როგორც ბავშვობაში, იატაკზე დაჯდე,
სხვა ყველაფერი დაივიწყო
და ჩემი სიტყვებით სახლი ააშენო,
რომელსაც, თუ მოგინდა, თვითონვე დაანგრევ;
რათა შენ, როგორც დიდობაში, ჩემი სიტყვები თაროებზე ჩამოალაგო,
სერვანდების ვიტრინებში გამოფინო,
კედლებზე დაკიდო;
რათა შენ, როგორც სიბერეში, ჩემი სიტყვები ექიმთან წაიღო
და დამშვიდდე, როცა ანალიზის პასუხი გამცნობს,
რომ ამ სიტყვებზე, მართალია, ერთი-ორგან აღინიშნა ნაკბილარები,
მაგრამ ისინი კიდევ დიდხანს გაცოცხლებენო;
რათა შენ, როგორც სიკვდილში, მთელ სამყაროს მიაწერო ჩემი სიტყვები.
როდესაც მცივა, მრავლდებიან ჩემი გულები,
ჩემი სიზმრებით იბერება ყველა ბალიში,
ყველა პოეტი ჩემს ლექსებს დასდევს -
ვინ – პეპლის საჭერით, ვინ – შურდულით, ვინ კიდევ – თოფით,
და ეს არავის უნნაურად არ ეჩვენება,
რადგან არ სმენიათ არცერთი მკვდრისაგან,
სხვის საფლავში ჩამასვენესო.
როდესაც მცივა, ზამთარია.
ან გვიანი შემოდგომა.
ან სიყვარული.
როგორც ტოტები ფოთლებისაგან, ჩემი სიტყვები გრძნობებისგან იძარცვებიან
და ჩვენ ერთმანეთს უხერხული პაუზებით ვესაუბრებით,
და შენც ყოველთვის ისეთი ხარ, როგორც ყოველთვის:
ჩემი მომლოდინე
გრილ სასადილოში,
სადაც მე და შენ აღარ დავდივართ,
სადაც ძვირფასმა რესტორანმა დაიდო ბინა,
სადაც აღარ სვამენ ჩაის.
როდესაც მცივა, მე შენ მყავხარ; და ასე იქნება მუდამ,
ვიდრე ზამთრობით ბეღურები თბილ ქვეყნებში გადაფრენას დაისწავლიან.
ზ.რატიანი

. . .
Девушка пела в церковном хоре
О всех усталых в чужом краю,
О всех кораблях, ушедших в море,
О всех, забывших радость свою.
Так пел ее голос, летящий в купол,
И луч сиял на белом плече,
И каждый из мрака смотрел и слушал,
Как белое платье пело в луче.
И всем казалось, что радость будет,
Что в тихой заводи все корабли,
Что на чужбине усталые люди
Светлую жизнь себе обрели.
И голос был сладок, и луч был тонок,
И только высоко, у царских врат,
Причастный тайнам, - плакал ребенок
О том, что никто не придет назад.
Александр Блок
ქალები
არიან ქალები- უდაბნოები,
ისინი უნდა გადალახო და დატბორო.
არიან ქალები- ჭაობები,
ისინი უნდა ამოაშრო.
არიან ქალები- ლარნაკები,
ისინი წინ უნდა დაიდგა და ათვალიერო,
ხოლო შიგ ჩააწყო შენგან დაკრეფილი ყვავილები,
რომლებიც მალე გაგიხმება და გადაყრი მერე!
არიან ქალები- ტოლჩები,
რომლებიდანაც ვნების წყალი უნდა დალიო,
არიან ქალები- ყრუ კედლები,
მათ უნდა გვერდი აუქციო.
არიან ქალები- ხელსახოცები,
ისინი თუკი ერთხელ მაინც გამოიყენეს,
მერე არავის არაფერში არ სჭირდება.
არიან ქალები -გუშინდელი გაზეთები,
მათ არავინ აღარ კითხულობს.
არიან ქალები-ფორმულები,
მათ ძუძუებს დაავიწყდათ მამაკაცების ტუჩების ელდა.
არიან ქალები - მყუდრო ოთახები,
შეგიძლია შიგ შეხვიდე და მოისვენო,
არიან ქალები- ნიაღვრები,
რომლებიც აქეთ წალეკვას გვიქადიან,
არიან ქალები,
მათ "სიყვარულზე" ლაპარაკით ვუჭედავთ ყურებს.
არიან ქალები,
რომელთაც სწორედ ამ სიტყვით უნდათ, რომ დაგვამარცხონ.
არიან ქალები,
მუდამ ჩვენთან არიან ქალები,
არიან ქალები- რომელთაც გვშობეს,
არიან ქალები- დაგვიტირებენ რომელნიც ბოლოს ,
არიან ქალები- ჩვენი შვილები,
ჩვენ მიერვე ჩვენივ ჟინისგან გამოჩორკნილნი,
არიან ქალები...
და არიან კიდევ ქალები-პოეტები,
დაღლილნი და ღამეებს მარტოობას შეფარებულნი,
ქალები- ტკივილები
"თვალების რაფაზე ჩამოწყობილი ცრემლებით",
ქალები, რომელთაც შეუძლიათ
მამაკაცების ბინძური გულები- ავგიას თვალები გააღონ ხანდახან,
გაანიავონ და გამოწმინდონ,
ქალები, რომელთაც ბაგეებზე პომადის ნაცვლად სცხიათ ლექსები,
ქალები, რომელთა სხეულზეც სუნამოს სურნელი
სურნელია ბალახების, მზის და გვირილის,
ქალები, რომლებიც ყველაზე მეტად და
ყველაზე ნაკლებად არიან ქალები,
ქალები, რომლებიც ვერ გახდებიან ვერც ჩვენი დედები,
ვერც ჩვენი დები, ვერც ჩვენი ცოლები,
რამეთუ ისინი ეკუთვნიან ყველას და არვის,
რამეთუ მათ სუსტ მხრებს აჰკიდეს ჩვენი ცოდვები და ტკივილები.
რადგან მათ უთხრეს:
თქვენ უნდა იყოთ უდაბნოები- ქალები და კიდევ ქალები-ჭაობები და ლარნაკები,
თქვენ უნდა იყოთ ქალები- ტოლჩები, ქალები-კედლები,
ხელსახოცები, გუშინდელი გაზეთები და ნიაღვრები,
თქვენ უნდა იყოთ ქალები-მყუდრო ოთახები
და ის ქალები, სუყველანი,
რომლებიც "უბრალო " ქალები არიან და
ზურგზე მოგდებულ თავიანთ პატარ-პატარა
ტკივილისა და სიხარულის გუდით დადიან,
დადიან და ვერც გუმანობენ,
რომ თქვენც არსებობთ,
ტუჩებზელექსებწაყრილი ქალები
ძალიან დიდხანს ნამალავი
და უნებურად მაინც აშკარად გაცხადებული პირღია ჭრილობებით,
ქალები- პოეტები ლურჯი ზმნებებით და
"ყელზე გამობმული ღუზით, რომელიც ზღვაში გახრჩობთ",
ქალები-პოეტები,
რომელთაც ასე ძალიან მინდა გითხრათ:
დიდი მადლობა და ბოდიში ყველაფრისთვის .
შოთა იათაშვილი
არიან ქალები- უდაბნოები,
ისინი უნდა გადალახო და დატბორო.
არიან ქალები- ჭაობები,
ისინი უნდა ამოაშრო.
არიან ქალები- ლარნაკები,
ისინი წინ უნდა დაიდგა და ათვალიერო,
ხოლო შიგ ჩააწყო შენგან დაკრეფილი ყვავილები,
რომლებიც მალე გაგიხმება და გადაყრი მერე!
არიან ქალები- ტოლჩები,
რომლებიდანაც ვნების წყალი უნდა დალიო,
არიან ქალები- ყრუ კედლები,
მათ უნდა გვერდი აუქციო.
არიან ქალები- ხელსახოცები,
ისინი თუკი ერთხელ მაინც გამოიყენეს,
მერე არავის არაფერში არ სჭირდება.
არიან ქალები -გუშინდელი გაზეთები,
მათ არავინ აღარ კითხულობს.
არიან ქალები-ფორმულები,
მათ ძუძუებს დაავიწყდათ მამაკაცების ტუჩების ელდა.
არიან ქალები - მყუდრო ოთახები,
შეგიძლია შიგ შეხვიდე და მოისვენო,
არიან ქალები- ნიაღვრები,
რომლებიც აქეთ წალეკვას გვიქადიან,
არიან ქალები,
მათ "სიყვარულზე" ლაპარაკით ვუჭედავთ ყურებს.
არიან ქალები,
რომელთაც სწორედ ამ სიტყვით უნდათ, რომ დაგვამარცხონ.
არიან ქალები,
მუდამ ჩვენთან არიან ქალები,
არიან ქალები- რომელთაც გვშობეს,
არიან ქალები- დაგვიტირებენ რომელნიც ბოლოს ,
არიან ქალები- ჩვენი შვილები,
ჩვენ მიერვე ჩვენივ ჟინისგან გამოჩორკნილნი,
არიან ქალები...
და არიან კიდევ ქალები-პოეტები,
დაღლილნი და ღამეებს მარტოობას შეფარებულნი,
ქალები- ტკივილები
"თვალების რაფაზე ჩამოწყობილი ცრემლებით",
ქალები, რომელთაც შეუძლიათ
მამაკაცების ბინძური გულები- ავგიას თვალები გააღონ ხანდახან,
გაანიავონ და გამოწმინდონ,
ქალები, რომელთაც ბაგეებზე პომადის ნაცვლად სცხიათ ლექსები,
ქალები, რომელთა სხეულზეც სუნამოს სურნელი
სურნელია ბალახების, მზის და გვირილის,
ქალები, რომლებიც ყველაზე მეტად და
ყველაზე ნაკლებად არიან ქალები,
ქალები, რომლებიც ვერ გახდებიან ვერც ჩვენი დედები,
ვერც ჩვენი დები, ვერც ჩვენი ცოლები,
რამეთუ ისინი ეკუთვნიან ყველას და არვის,
რამეთუ მათ სუსტ მხრებს აჰკიდეს ჩვენი ცოდვები და ტკივილები.
რადგან მათ უთხრეს:
თქვენ უნდა იყოთ უდაბნოები- ქალები და კიდევ ქალები-ჭაობები და ლარნაკები,
თქვენ უნდა იყოთ ქალები- ტოლჩები, ქალები-კედლები,
ხელსახოცები, გუშინდელი გაზეთები და ნიაღვრები,
თქვენ უნდა იყოთ ქალები-მყუდრო ოთახები
და ის ქალები, სუყველანი,
რომლებიც "უბრალო " ქალები არიან და
ზურგზე მოგდებულ თავიანთ პატარ-პატარა
ტკივილისა და სიხარულის გუდით დადიან,
დადიან და ვერც გუმანობენ,
რომ თქვენც არსებობთ,
ტუჩებზელექსებწაყრილი ქალები
ძალიან დიდხანს ნამალავი
და უნებურად მაინც აშკარად გაცხადებული პირღია ჭრილობებით,
ქალები- პოეტები ლურჯი ზმნებებით და
"ყელზე გამობმული ღუზით, რომელიც ზღვაში გახრჩობთ",
ქალები-პოეტები,
რომელთაც ასე ძალიან მინდა გითხრათ:
დიდი მადლობა და ბოდიში ყველაფრისთვის .
შოთა იათაშვილი
November 29, 2009
***
მე ვდგევარ ხიდზე და ვხედავ:
მდინარის პირას პატარა სახლი დგას.
სახლს, რასაკვირველია, ფანჯარა აქვს
და ფანჯრიდან, რასაკვირველია, ქალი იყურება.
ეს სახლი, ეს ფანჯარა და ეს ქალიც,
რასაკვირველია, მდინარეშიც ჩანს.
მე მივალ ამ სახლთან, რომელიც მდინარის პირას დგას,
და თუ ქალმა კარები არ გამიღო,
მაშინ, რასაკვირველია, ფანჯრიდან გადაძრომას შევეცდები,
და თუ ეს ვერ მოვახერხე,
მაშინ, რასაკვირველია, იმ ფანჯრიდან შევეცდები გადაძრომას,
რომელიც მდინარეში ჩანს,
და როდესაც ის ქალი, რომლის სახლიც მდინარის პირას დგას,
ამას დაინახავს,
რასაკვირველია, შეშინდება და კარებსაც გააღებს
და იმ სახლშიც გაიღება კარები,
რომელიც მდინარეში ჩანს
და მე შევალ ღია კარებით იმ სახლში,
რომელიც მდინარეში ჩანს.
მე არ დავტოვებ გამოსათხოვარ წერილს.
მე ვდგევარ ხიდზე და ვხედავ:
მდინარის პირას პატარა სახლი დგას.
სახლს, რასაკვირველია, ფანჯარა აქვს
და ფანჯრიდან, რასაკვირველია, ქალი იყურება.
ეს სახლი, ეს ფანჯარა და ეს ქალიც,
რასაკვირველია, მდინარეშიც ჩანს.
მე მივალ ამ სახლთან, რომელიც მდინარის პირას დგას,
და თუ ქალმა კარები არ გამიღო,
მაშინ, რასაკვირველია, ფანჯრიდან გადაძრომას შევეცდები,
და თუ ეს ვერ მოვახერხე,
მაშინ, რასაკვირველია, იმ ფანჯრიდან შევეცდები გადაძრომას,
რომელიც მდინარეში ჩანს,
და როდესაც ის ქალი, რომლის სახლიც მდინარის პირას დგას,
ამას დაინახავს,
რასაკვირველია, შეშინდება და კარებსაც გააღებს
და იმ სახლშიც გაიღება კარები,
რომელიც მდინარეში ჩანს
და მე შევალ ღია კარებით იმ სახლში,
რომელიც მდინარეში ჩანს.
მე არ დავტოვებ გამოსათხოვარ წერილს.
შოთა ჩანტლაძე
November 15, 2009
Subscribe to:
Posts (Atom)






